Nakaz zapłaty to orzeczenie, które sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym, czyli bez rozprawy i bez udziału stron. W praktyce oznacza to, że pierwszą realną możliwością “obrony” dla osoby pozwanej jest dopiero sprzeciw od nakazu zapłaty. Jeżeli pozwany nie zareaguje w terminie, nakaz zapłaty staje się prawomocny a po nadaniu mu klauzuli wykonalności stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji komorniczej.
Najważniejsza zasada jest prosta: jeżeli otrzymałeś nakaz zapłaty i nie zgadzasz się z żądaniem powoda, powinieneś wnieść sprzeciw w terminie wskazanym w pouczeniu. W standardowej sytuacji, gdy nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym doręczono pozwanemu w Polsce, termin do złożenia sprzeciwu wynosi 2 tygodnie od dnia doręczenia nakazu. Jeżeli doręczenie następuje poza granicami kraju na terenie Unii Europejskiej, termin wynosi miesiąc, a poza terytorium Unii Europejskiej – trzy miesiące.
Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W piśmie trzeba wskazać, czy zaskarża się nakaz w całości czy w części, a także przedstawić zarzuty. Jeżeli sprzeciw jest skuteczny, nakaz zapłaty traci moc w zaskarżonej części, a sprawa może być dalej rozpoznawana w zwykłym trybie.
Sprzeciw od nakazu zapłaty to pismo, w którym pozwany podnosi, że nie zgadza się z nakazem zapłaty. Może kwestionować całe żądanie albo tylko jego część, na przykład wysokość długu, odsetki, koszty albo odpowiedzialność jednej z osób pozwanych.
Sprzeciw nie jest prośbą o „ponowne rozważenie sprawy” w potocznym znaczeniu. To formalny środek zaskarżenia. Jego wniesienie powoduje, że nakaz zapłaty traci moc w zakresie, w jakim został skutecznie zaskarżony.
Warto przy tym odróżnić sprzeciw od tzw. zarzutów. Od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym wnosi się sprzeciw. Przy nakazie zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym właściwym środkiem są zaś co do zasady zarzuty. To rozróżnienie ma znaczenie, bo różne tryby mogą oznaczać inne skutki, inne obowiązki i inne konsekwencje błędów.
Poniżej przedstawiamy przykładowy nakaz do którego składaliśmy sprzeciw:
W typowej sprawie termin na sprzeciw wynosi 2 tygodnie od doręczenia nakazu zapłaty. Nie liczy się go od daty wydania nakazu ani od daty widocznej na piśmie, ale od momentu skutecznego doręczenia pozwanemu. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje także dłuższe terminy przy doręczeniu za granicą: miesiąc przy doręczeniu na terenie Unii Europejskiej i trzy miesiące przy doręczeniu poza Unią Europejską.
Bardzo ważne jest pouczenie dołączone do nakazu zapłaty. Sąd ma obowiązek doręczyć pozwanemu nakaz razem z odpisem pozwu, załącznikami oraz pouczeniem o terminie i sposobie zaskarżenia nakazu oraz skutkach jego niezaskarżenia.
Jeżeli termin zostanie przekroczony, sąd może odrzucić sprzeciw jako spóźniony. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że sąd odrzuca środek zaskarżenia niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony lub dotknięty brakami, których nie usunięto mimo wezwania.
Jeżeli do uchybienia terminu doszło bez winy strony, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu. Taki wniosek wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, zasadniczo w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie trzeba dokonać czynności procesowej, czyli złożyć sprzeciw.
Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. Wynika to wprost z art. 480³ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
W praktyce sprzeciw można złożyć:
Jeżeli sprzeciw jest składany papierowo, warto nadać go listem poleconym i zachować potwierdzenie nadania. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada blisko, nie warto czekać do ostatniej chwili, bo błąd adresu, brak podpisu albo niewłaściwy sąd mogą poważnie skomplikować sytuację.
W sprzeciwie trzeba jasno wskazać, czy zaskarżasz nakaz w całości, czy tylko w części. Jeżeli zgadzasz się z częścią roszczenia, ale nie z całością, trzeba to wyraźnie napisać. W przeciwnym razie może powstać problem z ustaleniem, w jakim zakresie nakaz ma utracić moc.
Postępowanie upominawcze jest jednym z trybów, w których sąd może wydać nakaz zapłaty. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawach o roszczenia pieniężne albo o świadczenie innych rzeczy zamiennych, chyba że według treści pozwu roszczenie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia budzą wątpliwości albo zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego.
Jeżeli pozwany wniesie skuteczny sprzeciw, nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej. Jeżeli więc pozwany zaskarży cały nakaz, nakaz traci moc w całości wobec niego. Jeżeli zaskarży tylko część, pozostała część może się uprawomocnić.
W sprzeciwie w postępowaniu upominawczym warto od razu wskazać najważniejsze zarzuty. Mogą to być na przykład:
Sprzeciw nie powinien ograniczać się do zdania „nie zgadzam się”. Takie pismo może czasem zatrzymać nakaz, ale nie buduje dobrej pozycji procesowej na dalszym etapie. Lepiej od razu wskazać, z czym dokładnie pozwany się nie zgadza i dlaczego a także złożyć stosowne wnioski dowodowe.
EPU, czyli elektroniczne postępowanie upominawcze, to szczególny tryb prowadzony przez tzw. e-sąd. W EPU również można wnieść sprzeciw od nakazu zapłaty. Oficjalne informacje Ministerstwa Sprawiedliwości wskazują, że sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego przez e-sąd można wysłać pocztą albo przez Internet, ale nie należy składać go dwoma sposobami jednocześnie.
W EPU obowiązuje istotne uproszczenie: do sprzeciwu od nakazu zapłaty nie dołącza się dowodów. Wynika to wprost z art. 505³⁵ Kodeksu postępowania cywilnego.
Skutek wniesienia sprzeciwu w EPU jest inny niż w zwykłym postępowaniu upominawczym. W przypadku wniesienia sprzeciwu sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz zapłaty utracił moc. Jeżeli powód chce dalej dochodzić roszczenia, może wnieść pozew w innym trybie. Kodeks przewiduje przy tym szczególne zasady dotyczące skutków prawnych, jeżeli powód wniesie taki pozew w terminie trzech miesięcy od umorzenia EPU.
W praktyce sprzeciw w EPU bywa prostszy formalnie, ale nadal trzeba pilnować terminu i poprawnie oznaczyć sprawę. Warto sprawdzić sygnaturę, datę nakazu, sąd, dane stron i zakres zaskarżenia.
Sprzeciw powinien być czytelny, konkretny i poprawnie oznaczony. W typowej sprawie warto uwzględnić:
Kodeks postępowania cywilnego wskazuje, że w piśmie zawierającym środek zaskarżenia od nakazu zapłaty pozwany powinien określić, czy zaskarża nakaz w całości czy w części, oraz przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.
Najważniejsze jest to, aby sprzeciw odpowiadał realnemu problemowi w sprawie. Inaczej będzie wyglądał sprzeciw, gdy dług został już spłacony, inaczej gdy roszczenie jest przedawnione, a jeszcze inaczej, gdy pozwany nigdy nie zawierał umowy z powodem albo kwestionuje cesję wierzytelności.
Jeżeli nakaz zapłaty jest jednym z wielu problemów zadłużeniowych, warto spojrzeć szerzej na całą sytuację. Kancelaria omawiała już temat upadłości konsumenckiej jako możliwego, ale nie zawsze najlepszego sposobu na poradzenie sobie ze zobowiązaniami w artykule: Upadłość konsumencka – czy to dobry sposób na pozbycie się zobowiązań?
Po wniesieniu skutecznego sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc w zaskarżonej części. To nie oznacza automatycznie, że pozwany „wygrał sprawę”. Oznacza przede wszystkim, że sprawa będzie dalej rozpoznawana w odpowiednim trybie, a sąd będzie badał argumenty obu stron w tym prowadził postepowanie dowodowe.
W zwykłym postępowaniu upominawczym sprawa może przejść do dalszego rozpoznania. Sąd może zobowiązać strony do złożenia dalszych pism, przedłożenia dowodów, a następnie wyznaczyć rozprawę albo rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przepisy i okoliczności na to pozwalają.
W EPU sytuacja wygląda inaczej. Po skutecznym sprzeciwie sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz utracił moc. Powód może jednak zdecydować się na wniesienie pozwu przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w innym postępowaniu.
Dlatego po złożeniu sprzeciwu nie warto odkładać sprawy „do szuflady”. Trzeba obserwować korespondencję z sądu, reagować na zobowiązania i przygotować argumentację na dalszy etap.
Brak reakcji może doprowadzić do uprawomocnienia się nakazu, a nakaz niezaskarżony ma skutki prawomocnego wyroku.
Termin liczy się od doręczenia nakazu, a nie od daty jego wydania ani od chwili, gdy pozwany „na spokojnie przeczytał pismo”.
Środek zaskarżenia wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty.
Niepodpisane pismo może zostać potraktowane jako dotknięte brakiem formalnym.
Przy nakazie w postępowaniu upominawczym składamy sprzeciw, natomiast przy nakazie w postępowaniu nakazowym właściwym środkiem są co do zasady zarzuty.
Sprzeciw blokuje uprawomocnienie nakazu w zaskarżonym zakresie, ale nie zawsze kończy spór. Powód może dalej dochodzić roszczenia.
Jeżeli nakaz zapłaty jest tylko jednym z wielu długów, sam sprzeciw może rozwiązać problem procesowy w jednej sprawie, ale niekoniecznie całą sytuację zadłużeniową.
W standardowej sytuacji, gdy nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym doręczono pozwanemu w Polsce, termin wynosi 2 tygodnie od dnia doręczenia. Przy doręczeniu na terenie Unii Europejskiej termin wynosi miesiąc, a poza Unią Europejską – trzy miesiące.
W zwykłym postępowaniu warto uzasadnić sprzeciw i wskazać zarzuty, ponieważ sąd będzie dalej badał spór. W EPU do sprzeciwu nie dołącza się dowodów, co wynika z art. 505³⁵ Kodeksu postępowania cywilnego.
Sprzeciw należy wnieść do sądu, który wydał nakaz zapłaty. Informacja o sądzie i sygnaturze znajduje się w otrzymanym nakazie.
Nie. Sprzeciw powoduje utratę mocy nakazu w zaskarżonym zakresie, ale nie przesądza jeszcze o końcowym wyniku sprawy. Spór może być dalej rozpoznawany przez sąd.
Jeżeli nakaz zapłaty nie zostanie zaskarżony, może mieć skutki prawomocnego wyroku. W praktyce może to otworzyć drogę do egzekucji, jeżeli powód uzyska tytuł wykonawczy.
Tak, oficjalne informacje dotyczące EPU wskazują, że sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego przez e-sąd w Lublinie można wysłać przez Internet przez stronę e-sądu albo tradycyjnie pocztą, ale nie należy składać go obiema drogami jednocześnie.
Spóźniony sprzeciw może zostać odrzucony. Jeżeli przekroczenie terminu nastąpiło bez winy strony, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu, który co do zasady wnosi się w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia i razem z nim trzeba złożyć sam sprzeciw.
Sprzeciw od nakazu zapłaty to podstawowy sposób obrony pozwanego, który nie zgadza się z żądaniem powoda. Najważniejsze są termin, właściwy sąd, prawidłowe oznaczenie sprawy i jasne wskazanie, czy nakaz jest zaskarżany w całości czy w części. W zwykłym postępowaniu warto od razu przedstawić konkretne zarzuty i dowody, a w EPU pamiętać, że do sprzeciwu nie dołącza się dowodów.
Nie warto ignorować nakazu zapłaty, nawet jeśli roszczenie wydaje się oczywiście błędne. Brak reakcji może doprowadzić do uprawomocnienia się nakazu i dalszych konsekwencji. Dobrze przygotowany sprzeciw pozwala zatrzymać automatyczne skutki nakazu i przenieść spór na etap, na którym pozwany może przedstawić swoje stanowisko.
Marketing: Afterweb
